Σάββατο 4 Φεβρουαρίου 2023
Connect with us

Υγεία

Η πρόληψη είναι ο καλύτερος σύμμαχός μας

Δημοσιεύθηκε

στις

Γράφει ο Αντώνιος Καλέντζης
Ψυχολόγος BPS, MISCP Assoc

Τα τελευταία χρόνια οι ραγδαίες κοινωνικοοικονομικές εξελίξεις απορροφούν την προσοχή μας κάνοντάς μας να λησμονούμε την σωματική και ψυχική μας υγεία.

Είναι μια τάση που έχει ακολουθηθεί αρκετό καιρό με αποτέλεσμα να αναδύεται αυτή η μακροχρόνια παραμέληση της πρόληψης και φροντίδας του εαυτού μας στην απαιτητική αυτή ελληνική πραγματικότητα.
Τα δρώμενα που διαδραματίστηκαν στην Πάτρα στο πλαίσιο του 10ου Pink the City μας έδωσε ένα ηχηρό μήνυμα πρόληψης και ευαισθητοποίησης για τον καρκίνο του μαστού, μια μάστιγα που εάν καταπολεμηθεί εγκαίρως έχει πολύ διαφορετική έκβαση. Είναι μια επισήμανση για τον αγώνα που δίνουν αρκετοί συνάνθρωποί μας και πρέπει να μας θυμίζει ότι η πρόληψη είναι ο καλύτερος σύμμαχός μας ώστε να προλάβουμε οποιαδήποτε ασθένεια , σωματική ή ψυχική.
Πιο συγκεκριμένα, η διάγνωση και η θεραπεία του καρκίνου είναι άγχος που καταβάλει τον καρκινοπαθή, τους οικείους του, καθώς και την κοινωνία εν γένει . Η φροντίδα του καρκίνου σήμερα παρέχει συχνά βιοϊατρική θεραπεία τελευταίας τεχνολογίας σημειώνοντας πρόοδος στην καταπολέμησή του. Ωστόσο, τα ψυχοκοινωνικά προβλήματα που σχετίζονται με την ασθένεια είναι δύσκολο να ιαθούν δίχως την απαραίτητη φροντίδα.
Οι ασθενείς με καρκίνο χρειάζονται υποστήριξη για την αντιμετώπιση μιας σειράς ψυχοφθόρων συναισθημάτων όπως το άγχος, η κατάθλιψη και την έντονη ανησυχία για το παρόν και το μέλλον. Το άγχος μπορεί επίσης να οδηγήσει σε εντάσεις εσωτερικές και παράλληλα προς την οικογένεια και γενικότερα προς τον κοινωνικό περίγυρο.
Η απόγνωση είναι μια φυσιολογική απόκριση όταν εμείς ή ένα μέλος της οικογένειάς μας λαμβάνει διάγνωση καρκίνου. Είναι ένα έντονο συναίσθημα που έχει ως προεκτάσεις όπως την ψυχολογική αδυναμία, τη θλίψη, τον φόβο, την κατάθλιψη, το άγχος και τον πανικό.
Η «κόκκινη γραμμή» που θα μπορούσε να σημάνει την ανάγκη για άμεση επικοινωνία με έναν ειδικό ψυχικής υγείας είναι:
• Φόβος σε σημείο πανικού ή μια ακατανίκητη αίσθηση τρόμου
• Έντονο αίσθημα λύπης σε σημείο που το άτομο νιώθει ότι δεν μπορεί να υποβληθεί σε θεραπεία (είτε ιατρική, είτε ψυχολογική)
• Ασυνήθιστος εκνευρισμός και θυμός
• Αδυναμία αντιμετώπισης πόνου, κόπωσης, ναυτίας
• Προβλήματα μνήμης, δυσκολία συγκέντρωσης
• Δυσκολία στην διαχείριση οποιασδήποτε πρόκλησης μέσα στην ημέρα και στην λήψη αποφάσεων
• Αίσθημα απελπισίας σε σημείο που υπάρχει δυσκολία να βρεθεί κίνητρο ώστε να συνεχιστούν οι θεραπείες
• Συνεχείς σκέψεις (εμμονικές) για τον καρκίνο ή/και τον θάνατο
• Δυσκολία στον ύπνο (λιγότερο από 4 ώρες)
• Προβλήματα στο φαγητό (αισθητή μείωση της όρεξης ή έλλειψη όρεξης για μια περίοδο εβδομάδων)
• Οικογενειακές συγκρούσεις και θέματα που φαίνονται αδύνατο να επιλυθούν
Δίνουμε αξία στην κάθε μέρα που κυλά, δίχως να αναβάλλουμε οτιδήποτε μπορεί να μας οδηγήσει στην ευτυχία μας σήμερα ή στο μέλλον. Το να απευθυνθούμε σε ειδικούς ψυχικής υγείας παράλληλα με τους επιβλέποντες ιατρούς όταν βιώνουμε μια τόσο σημαντική πρόκληση στην ζωή μας είναι κάτι που δεν πρέπει να παραβλέπεται.
Η ζωή των ανθρώπων είναι μια «ημιτονοειδής καμπύλη στον άξονα του Χ» με αρνητικά και θετικά γεγονότα. Αυτά τα γεγονότα δημιουργούν την πραγματικότητά μας και την μοναδική ιστορία που γράφεται για τον κάθε άνθρωπο.
Προτού μπούμε στην διαδικασία να θεωρήσουμε ότι η ζωή μας είναι δύσκολη και έχει πολλές δοκιμασίες, είναι σημαντικό να μην ξεχνάμε πως πρέπει να νιώθουμε τυχεροί εάν καταφέρουμε να μεγαλώσουμε και να αποκτήσουμε μοναδικές αναμνήσεις με τους ανθρώπους που αγαπάμε καθώς είναι ένα προνόμιο που πολλοί συνάνθρωποί μας δεν το είχαν.

Υγεία

ΕΕΣ: Έξι προληπτικά μέτρα για την αποφυγή διαφόρων ειδών καρκίνου

Δημοσιεύθηκε

στις

Ο Ελληνικός Ερυθρός Σταυρός (Ε.Ε.Σ), με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα κατά του Καρκίνου (4/2), απευθύνει έκκληση ευαισθητοποίησης και ενημέρωσης για ένα τόσο σοβαρό θέμα υγείας που δυστυχώς κοστίζει τη ζωή σε εκατομμύρια ανθρώπους κάθε χρόνο παγκοσμίως, ωστόσο, μεγάλο μέρος των θανάτων μπορούν να αποφευχθούν μέσω της έγκαιρης διάγνωσης και της θεραπευτικής αντιμετώπισης. Ταυτόχρονα, προτείνει έξι προληπτικά μέτρα που αποδεδειγμένα μπορούν να μειώσουν τις πιθανότητες εμφάνισης διαφόρων ειδών καρκίνου.

Πρέπει να σημειωθεί ότι, ο Τομέας Υγείας του Ε.Ε.Σ, με το εξειδικευμένο ιατρικό και νοσηλευτικό προσωπικό του και τις Κινητές Μονάδες Υγείας που διαθέτει, πρωτοστατεί στις δράσεις ευαισθητοποίησης και ενημέρωσης για έναν από τους πιο διαδεδομένους καρκίνους παγκοσμίως, τον καρκίνο του μαστού, υλοποιώντας μεγάλες δράσεις σε όλη την Ελλάδα. Κατά τη διάρκεια της δράσης του Ε.Ε.Σ. πραγματοποιείται κλινική εξέταση (ψηλάφηση) από γυναικολόγο, συνταγογράφηση εργαστηριακών εξετάσεων προσυμπτωματικού ελέγχου, βιωματική εκπαίδευση στην αυτοεξέταση με χρήση προπλάσματος, καθώς και διανομή έντυπου ενημερωτικού υλικού. Η εν λόγω δράση έχει υλοποιηθεί με επιτυχία από τις Κινητές Ομάδες Υγείας του Ε.Ε.Σ. σε Πλατεία Συντάγματος, Άνω Λιόσια, Καλλιθέα, Πειραιά, Λαμία, Αμαλιάδα (3/2), ενώ το επόμενο διάστημα έχει προγραμματιστεί αντίστοιχη δράση στη Ναύπακτο και εν συνεχεία σε άλλες πόλεις της Ελλάδας.
Παράλληλα, ο Τομέας Υγείας του Ε.Ε.Σ. προτείνει έξι προληπτικά μέτρα που αποδεδειγμένα μπορούν να μειώσουν τις πιθανότητες εμφάνισης διαφόρων ειδών καρκίνου:
► Διακοπή του καπνίσματος
► Αποφυγή της παχυσαρκίας
► Σωματική άσκηση
► Υγιεινή διατροφή
► Περιορισμός της κατανάλωσης αλκοόλ
► Αποφυγή έκθεσης στον ήλιο

Περισσότερα

Υγεία

Παγκόσμια Ημέρα Καρκίνου: Από την επάρατο στη διαχειρίσιμη και χρόνια νόσο

Δημοσιεύθηκε

στις

Η παγκόσμια Ημέρα κατά του καρκίνου που τιμάται στις 4 Φεβρουαρίου κάθε χρόνο, αποτελεί ευκαιρία για συνεχή ευαισθητοποίηση, ενδελεχή ενημέρωση, περίσκεψη και γιατί όχι; προσδοκία, πώς η κάποτε επάρατος νόσος, έχει μεταμορφωθεί, σε μία χρόνια και διαχειρίσιμη νόσο.

Και οι ασθενείς με καρκίνο, έχουν το προνόμιο πλέον, να μπορούν να απολαμβάνουν μία όσο το δυνατόν κανονική καθημερινότητα, με ποιότητα ζωής, και ελπίδα για οριστική ίαση.

Άλλωστε ζούμε την εποχή που η επιστήμη και η παγκόσμια ιατρική κοινότητα, συντελεί καθημερινά μικρά θαύματα, έχοντας συμμάχους της, ένα τεράστιο οπλοστάσιο, από καινοτόμες θεραπείες, ανοσοθεραπείες, εμβληματικά καινούρια φάρμακα, ιατρική ακριβείας και τεχνολογικές απεικονίσεις. Αρκεί και οι ασθενείς, να αγκαλιάσουν την πρόληψη και τους προσυμπτωματικούς ελέγχους, χωρίς φόβο αλλά με πάθος και ευλαβική συνέπεια.

Το 2020 στην Ευρώπη καταγράφηκαν 4.400.000 νέα κρούσματα καρκίνου και 1.955.000 θάνατοι. Ο καρκίνος έχει αυξητικές τάσεις σε όλες τις χώρες παγκοσμίως, και υπολογίζεται ότι μέχρι το 2035 θα αποτελεί την πρώτη αιτία θανάτου εκτοπίζοντας τα καρδιαγγειακά νοσήματα με μία αύξηση των θανάτων από καρκίνο κατά 24% και πλέον.

Το 2012 καταγράφηκαν παγκοσμίως 14,1 εκατομμύρια νέα κρούσματα, το 2018 18 εκατομμύρια ενώ εκτιμάται ότι το 2025 θα φθάσουν στα 19,3 εκατομμύρια. Εκτιμάται, ότι οι θάνατοι από καρκίνο παγκοσμίως πλησιάζουν τα 10 εκατομμύρια ετησίως.

Ο συνολικός οικονομικός αντίκτυπος του καρκίνου στην Ευρώπη εκτιμάται ότι ξεπερνά τα 100 δισεκατομμύρια ευρώ κάθε χρόνο.

Έχει υπολογιστεί ότι το 40-50% των καρκίνων μπορεί να προληφθεί με μέτρα υγιεινής διατροφής και διαβίωσης, όπως η αποφυγή/διακοπή του καπνίσματος, του αλκοόλ και της ζάχαρης, η μεσογειακού τύπου διατροφή σε συνδυασμό με τη σωματική άσκηση και αντιμετώπιση της παχυσαρκίας και ο εμβολιασμός έναντι ιών (ηπατίτιδας B και C, ανθρωπίνων θηλωμάτων HPV). Ήδη η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διαθέτει 4 δισεκατομμύρια ευρώ για δράσεις για την πρόληψη, αντιμετώπιση και διαχείριση του καρκίνου.

Στη χώρα μας σχεδόν το ένα τέταρτο των θανάτων οφείλεται στον καρκίνο. Κάθε χρόνο διαγιγνώσκονται περίπου 65.000 νέα κρούσματα καρκίνου και καταγράφονται 32.000 θάνατοι από τη νόσο. Ακόμα και σήμερα, ο καρκίνος αποτελεί για την Ελλάδα τη δεύτερη αιτία θανάτου μετά τα καρδιαγγειακά νοσήματα. Αποτελεί, όμως, την πρώτη αιτία θανάτου για την ηλικιακή ομάδα από 65 μέχρι 74 ετών.

Η πρώτη αιτία θανάτου από καρκίνο παγκοσμίως είναι ο καρκίνος του πνεύμονα και αποτελεί το 14% του συνόλου των διαγνώσεων καρκίνου. Στη χώρα μας το 2020 καταγράφηκαν 8.960 νέα κρούσματα καρκίνου του πνεύμονα και σημειώθηκαν 7.662 θάνατοι. Ο συχνότερος καρκίνος στη γυναίκα είναι ο καρκίνος του μαστού και στην Ε.Ε. έχουμε 250.000 νέες διαγνώσεις καρκίνου και 90.000 θανάτους ετησίως. Υπολογίζεται ότι περισσότερο από 1 γυναίκα στις 9, θα αναπτύξει καρκίνο του μαστού κατά τη διάρκεια της ζωής της. Στη χώρα μας τα νέα περιστατικά καρκίνου του μαστού είναι 7.770 ετησίως και οι θάνατοι 2.330. Μετά τον καρκίνο του πνεύμονα, ο συχνότερος καρκίνος στον άνδρα είναι ο καρκίνος του προστάτη που αποτελεί και τη δεύτερη αιτία θανάτου από καρκίνο, μετά τον καρκίνο του πνεύμονα.

Στην Ελλάδα διαγνώστηκαν το 2020 (έκθεση Globocan) 6.217 νέα κρούσματα και 1.835 θάνατοι. Ο καρκίνος του παχέος εντέρου αποτελεί την 3η αιτία θανάτου από καρκίνο και για τα δύο φύλα, μετά τον καρκίνο του πνεύμονα και του προστάτη για τους άνδρες, και τον καρκίνο του πνεύμονα και του μαστού για τις γυναίκες.

Στην Ελλάδα το 2020 διαγνώστηκαν 6.529 νέα κρούσματα καρκίνου παχέος εντέρου και 3.431 θάνατοι (Globocan). Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται μία σημαντική αύξηση της επίπτωσης του καρκίνου της ουροδόχου κύστεως στην Ελλάδα με 5.645 νέα κρούσματα ετησίως και 1.543 θανάτους το 2020 (Globocan). Αυξητικές τάσεις καταγράφονται εξάλλου στον καρκίνο του παγκρέατος, των χοληφόρων, της μήτρας και των ωοθηκών, του νεφρού και το μελάνωμα.

Η έλλειψη Εθνικού Μητρώου Νεοπλασιών δυστυχώς δεν επιτρέπει την ακριβή καταγραφή στη χώρα μας των νέων κρουσμάτων καρκίνου, τους θανάτους αλλά και την επιβίωση των ασθενών και γενικότερα τα αποτελέσματα της θεραπευτικής αντιμετώπισης του καρκίνου.

Το CNN Greece, φιλοξενεί, δύο σημαντικές προσωπικότητες που μιλάνε για το ταξίδι του ασθενούς με καρκίνου, από την ώρα της διάγνωσης, μέχρι την ίαση και την προσδοκία για οριστική αυλαία της νόσου, αλλά και για την ελπιδοφόρα φαρέτρα της τεχνολογίας και των θεραπευτικών επιλογών, με στόχο την ποιότητα ζωής και την επέκταση του προσδόκιμου επιβίωσης. Πρόκειται για την κυρία Ζωή Γραμματόγλου, πρόεδρο του ΚΕΦΙ – Σύλλογος Καρκινοπαθών – Εθελοντών – Φίλων – Ιατρών Αθηνών, από τα ιδρυτικά μέλη της ΕΛΛΟΚ – Ελληνική Ομοσπονδία κατά του Καρκίνου και μέλος της Ένωσης Ασθενών Ελλάδος, και τον κ. Ηλία Αθανασιάδη– ογκολόγο – παθολόγο, Διευθυντή της Ογκολογικής Κλινικής του ΜΗΤΕΡΑ.

Περισσότερα

Υγεία

Σουβενίρ της εξέλιξης: Τα (περίπου) άχρηστα όργανα του ανθρώπινου σώματος

Δημοσιεύθηκε

στις

Η αρχή έγινε όταν ο Κάρολος Δαρβίνος εξέφρασε την υποψία ότι η ανθρώπινη σκωληκοειδής απόφυση είναι εξελικτικό κατάλοιπο από την εποχή που οι πρόγονοί μας ήταν φυτοφάγοι.

Ο Δαρβίνος μπορεί τελικά να μην είχε δίκιο, είναι όμως αλήθεια ότι η σκωληκοειδής απόφυση, ένας μικρός σάκος που εξέχει από το παχύ έντερο, δεν είναι απαραίτητη για την επιβίωση.

Υπάρχουν εξάλλου κι άλλα όργανα που θεωρούνται «υπολειμματικά» και άχρηστα, αν και το θέμα δεν έχει απαντηθεί οριστικά.

Πολλά μέρη του ανθρώπινου σώματος που αρχικά θεωρήθηκαν άχρηστα αποδείχθηκε αργότερα ότι επιτελούν σημαντικές λειτουργίες και σήμερα.

Τη δεκαετία του 1890, σημειώνει το Livescience.com, ο ανατόμος Ρόμπερτ Βίντερσαϊμ δημοσίευσε λίστα με 86 «υπολειμματικά» όργανα.

Έκτοτε η λίστα έχει μικρύνει. Διαφωνίες μεν παραμένουν, υπάρχουν όμως δέκα τμήματα του ανθρώπινου σώματος που δεν φαίνεται να έχουν μεγάλη χρησιμότητα.

1. Ανδρικές θηλές

NatureLifePhoto / CC BY-NC-ND 2.0

Τόσο τα αρσενικά όσο και τα θηλυκά έμβρυα αναπτύσσονται με τον ίδιο τρόπο μέχρι την 7η εβδομάδα της κύησης και μετά αρχίζουν να διαφοροποιούνται. Σε αυτό το στάδιο ενεργοποιείται στα αρσενικά έμβρυα το γονίδιο SRY που ενεργοποιεί την ανάπτυξη του ανδρικού αναπαραγωγικού συστήματος.

Οι θηλές σχηματίζονται πριν αρχίσει να εκφράζεται το SRY, κάτι που σημαίνει ότι και τα δύο φύλα διαθέτουν θηλές.

Οι άνδρες δεν μπορούν βέβαια να θηλάσουν τα μωρά τους, για ορισμένους όμως οι θηλές είναι ερωτογενής ζώνη και επομένως δεν είναι άχρηστες.

2. Φρονιμίτες

Οι τρίτοι γομφίοι, τα δόντια στο πίσω μέρος του σώματος, απουσιάζουν από ορισμένους ανθρώπους, ενώ σε άλλους αναπτύσσονται στραβά και αφαιρούνται χωρίς συνέπειες.

Αυτό ίσως συμβαίνει επειδή τα σαγόνια των σημερινών ανθρώπων είναι υπερβολικά μικρά για να χωρέσουν τόσα δόντια. Έρευνες υποδεικνύουν ότι αυτό οφείλεται στα μαλακά τρόφιμα που καταναλώνουν τα παιδιά, τα οποία δεν ενθαρρύνουν την ανάπτυξη αρκετά μεγάλων σιαγόνων.

Με άλλα λόγια, η σύγχρονη διατροφή ίσως είναι αυτό που κατέστησε «άχρηστους» τους φρονιμίτες.

3. Όργανο του Τζέικομπσον

Henry Vandyke Carter / Henry Gray

Πρόκειται για μια δομή που βρίσκεται στη ρινική κοιλότητα πολλών θηλαστικών και άλλων ζώων και ανιχνεύει τις φερομόνες, ουσίες που χρησιμεύουν ως χημικά σινιάλα και εμπλέκονται στην εύρεση συντρόφου.

Το όργανο του Τζέικομπσον υπάρχει και σε ορισμένους ανθρώπους, χωρίς να είναι γνωστό αν παραμένει λειτουργικό.

Μέχρι σήμερα παραμένει εξάλλου ασαφές το κατά πόσο οι φερομόνες παίζουν ρόλο στον άνθρωπο.

4. Μακρύς παλαμικός μυς

Wikimedia Commons / (CC BY-SA 3.0

Πρόκειται για μυ που εκτείνεται από το κάτω άκρο του βραχιόνιου οστού μέχρι τους συνδετικούς ιστούς της παλάμης.

Συμμετέχει στο κάμψιμο του καρπού και το σφίξιμο της γροθιάς, περιέργως όμως δεν υπάρχει στους ανθρώπους. Και η απουσία του δεν δείχνει να προκαλεί προβλήματα στην κίνηση των άνω άκρων.

Πιθανώς πρόκειται για κληρονομιά των προγόνων μας που το χρειάζονταν για να κρέμονται από τα δέντρα.

5. Πυραμιδικοί μύες

Henry Vandyke Carter / Henry Gray

Οι δύο πυραμιδικοί μύες βρίσκονται στο πρόσθιο τμήμα της κοιλιάς και εκτείνονται από την ηβική σύμφυση (την περιοχή όπου ενώνονται τα δύο μεγάλα οστά της λεκάνης) μέχρι τη λευκή γραμμή που διασχίζει κάθετα την κοιλιά. Η σύσπασή τους τεντώνει την λευκή γραμμή.

Δύο στους δέκα ανθρώπους δεν διαθέτουν αυτούς τους μυς χωρίς σημαντικές συνέπειες.

6. Δαρβίνειο φύμα

Δεν πρόκειται για όργανο αλλά για ένα μικρό εξόγκωμα στο πτερύγιο του αφτιού. Υπάρχει σε σχετικά λίγους ανθρώπους και θεωρείται υπόλειμμα μιας δομής που επέτρεπε στα πτερύγια να γυρίζουν προς τα εμπρός, πιθανώς για καλύτερη ακοή.

7. Μύες του έξω ωτός

Wikimedia Commons / CC BY-SA 3.0

Οι μύες που προσφύονται στο πτερύγιο του αφτιού επιτρέπουν σε ορισμένα ζώα να τεντώνουν τα αφτιά τους προς τα εμπρός για να ακούν καλύτερα.

Κάποιοι άνθρωποι μπορούν σήμερα να κινούν τα αφτιά τους, σε άλλους όμως οι μύες του έξω ωτός έχουν χάσει τη λειτουργικότητά τους.

8. Κόκκυγας

DBCLS / CC BY-SA 2.1 JP

Οι μακρινοί πρόγονοί μας είχαν ουρά που κρεμόταν από το κάτω άκρο της σπονδυλικής στήλης.

Σήμερα όμως που δεν έχουμε ουρά οι τελευταίοι σπόνδυλοι έχουν εκφυλιστεί. Έχουν συγχωνευτεί σε ένα ενιαίο οστό, στο οποίο συνδέονται μύες και τένοντες.

Ο κόκκυγας παραμένει επομένως χρήσιμος, πλέον όμως δεν είναι πραγματική ουρά.

9. Σκωληκοειδής απόφυση

Ίσως η πιο διάσημη «υπολειμματική» δομή στο ανθρώπινο σώμα.

Σε φυτοφάγα θηλαστικά, η σκωληκοειδής απόφυση φιλοξενεί βακτήρια που διασπούν τις δύσπεπτες φυτικές ίνες. Στον άνθρωπο είναι φαινομενικά άχρηστη, αφού μπορεί να αφαιρεθεί χωρίς επιπτώσεις.

Σύμφωνα όμως με σχετικά πρόσφατες μελέτες, η σκωληκοειδής απόφυση παραμένει χρήσιμη και ίσως βοηθά τα κύτταρα του ανοσοποιητικού συστήματος να εξοικειώνονται με τα καλά μικρόβια του εντέρου.

10. Τρίτο βλέφαρο

Σκαρδαμυκτική μεμβράνη πτηνού. Λειτουργεί ως τρίτο βλέφαρο (Toby Hudson)

Τα πτηνά, τα ερπετά και κάποια θηλαστικά όπως οι γάτες διαθέτουν ένα τρίτο βλέφαρο που κλείνει οριζόντια, από την μέσα άκρη του ματιού προς την έξω.

Το βλέφαρο αυτό, γνωστό ως σκαρδαμυκτική μεμβράνη, δεν υπάρχει στον άνθρωπο, διατηρείται όμως σε υπολειμματική μορφή ως μικρό εξόγκωμα στη μέσα άκρη του ματιού, γνωστό με τον λατινικό όρο plica semilunaris.

Μπορεί να αφαιρεθεί χειρουργικά χωρίς σημαντικές επιπτώσεις, φαίνεται όμως ότι βοηθά στην περιστροφή των ματιών και την απορροή των δακρύων.

Περισσότερα
Advertisement

Ροή ειδήσεων

Advertisement

Αυτή την εβδομάδα